Ga verder naar de inhoud
Startpagina
Home Inzichten en praktijk EUreka3D-XR: innovatief aan de slag met 3D in XR

EUreka3D-XR: innovatief aan de slag met 3D in XR

3D-digitalisering is al enkele jaren een hot topic in Europa. Denk maar aan EUreka3D of het GIVE-Topstukkenproject, waarin 134 beeldhouwwerken een hoogwaardig 3D-model kregen aangemeten. Maar wat met het (her)gebruik van deze modellen? In het project EUreka3D-XR nemen we samen met 11 projectpartners de mogelijkheden van extended (XR) en augmented reality (AR) onder de loep, en ontwikkelen we praktische handvaten.

Op deze pagina vind je informatie over het project en links met de resultaten en expertise die hieruit voortvloeiden.

EUreka3D-XR: European Union’s REKonstructed content in 3D to produce XR experiences

Looptijd: februari 2025 - juli 2026

Uitdaging

3D-digitalisering is een vrij recente technologie. Voor individuele instellingen is het niet altijd eenvoudig om hier - al dan niet creatief - mee aan de slag te gaan, en deze schat aan erfgoed te presenteren aan een breed publiek. Met EUreka3D-XR deden we op Europees niveau broodnodige ervaring op en slaan we aan het experimenteren.

Aanpak

Om het hergebruik van 3D-modellen te stimuleren, bestaat EUreka3D-XR uit verschillende werkpakketten. Het volgende willen we realiseren:

  1. De uitbreiding van de EUreka3D Data Hub, die in het leven is geroepen tijdens EUreka3D, de voorloper van EUreka3D-XR.
  2. Vijf tools voor het maken van XR-scenario’s met 3D-modellen, die ook na het project vrij beschikbaar zullen zijn voor organisaties die zelf met XR-technologie aan de slag willen gaan:
    1. Een tool voor AR-wandelingen.
    2. Een mobiele applicatie voor bezoekers, gekoppeld aan deze tool voor AR-wandelingen.
    3. AI-software waarmee 2D-beelden omgezet kunnen worden naar een 3D-model.
    4. Een webapplicatie voor een eenvoudigere ontwikkeling van XR- en AR-toepassingen.
    5. Technologie gebaseerd op artificiële intelligentie (AI) voor het maken van digitale personages die kunnen interageren met bezoekers.
  3. Drie XR-scenario’s waarin deze tools gedemonstreerd worden:
    1. De visualisering van de middeleeuwse stadsmuren van Girona, die in de 20ste eeuw werden verwoest.
    2. Een XR-ervaring op de archeologische site van het Keltische Bibracte in Frankrijk.
    3. De reconstructie van het verhaal en kerk van Sint-Neophytos in Cyprus.

Deze tools en data krijgen allemaal een plekje bij Europeana en de EUreka3D Data Hub, waar ze vrij beschikbaar zullen zijn.

Verderop in dit artikel krijg je een overzicht van de resultaten van het project.

De rol van meemoo

Met meemoo’s jarenlange ervaring in kennisdeling en de organisatie van events en vormingen nemen wij het voortouw in het werkpakket capacity building. Heel concreet zullen wij de opgedane kennis verzamelen en verspreiden in binnen- en buitenland, in de vorm van handleidingen, workshops, kennisartikels en meer.

Resultaten kennisdeling en capacity building

Nuttige bronnen en inspiratie

Herbekijk online events en webinars

EUreka3D: hoogwaardige 3D-digitalisering, duurzame infrastructuur en ontsluiting

Het project EUreka3D (2023-2024) is de voorganger van het EUreka3D-XR project. Het project was een antwoord op de toenemende vraag naar hoogwaardige 3D-digitalisering vanuit het Europese beleid, maar ook het gebrek aan richtlijnen voor kwalitatieve 3D-digitalisering en Europese infrastructuur voor het beheren, preserveren en ontsluiten van 3D-content. De projectpartners gingen ook zelf aan de slag met die resultaten in use cases om cultureelerfgoed professionals te inspireren en de opgedane kennis met hen te delen.

Nuttige projectresultaten zijn:

De EUreka3D Data Hub en de European Data Space for Cultural Heritage

Wat is de EUreka3D Data Hub

De EUreka3D Data Hub is een technisch platform, ontwikkeld tijdens EUreka3D, dat specifiek is ontworpen om het beheer en delen van 3D-erfgoedcollecties te vergemakkelijken. Het biedt een in de EU gevestigde, non-profit, geïntegreerde oplossing op maat voor erfgoedinstellingen. Het platform wordt ontwikkeld door de EGI Foundation in samenwerking met Cyfronet en biedt oplossingen voor het beheer en de opslag van data, metadata en paradata.

EUreka3D Data Hub heeft volgende functionaliteiten:

  • Uploaden en opslaan: Bewaar verschillende versies en formaten van 3D-modellen.
  • Toegangsbeheer: Deel modellen met verschillende autorisatieniveaus, afhankelijk van de behoeften van de gebruiker.
  • Visualisatie: Bekijk modellen in een viewer die compatibel is met Europeana en kan worden ingebed in HTML.
  • Metadata-invoer: Voer metadata in volgens het Europeana Data Model (EDM) via een eenvoudig formulier.
  • Context en Paradata: Koppel contextuele informatie en gegevens over het digitaliseringsproces ( paradata) aan elk model voor publieke ontsluiting.
  • Duurzame bewaring: Wijs Persistent Identifiers (PID's) toe aan publieke objecten om hun langdurige online bewaring te garanderen.
  • Publicatie: Publiceer openbaar toegankelijke objecten op Europeana, inclusief links naar bronbestanden en paradata.

Wil je zelf aan de slag gaan met de EUreka3D Data Hub? Raadpleeg dan het EUreka3D Content Provider Handbook.

Een demo van de EUreka3D Data Hub kan je hier op YouTube bekijken.

Een overzicht van de workflow van de EUreka3D Data Hub.

De gemeenschappelijke Europese data space voor cultureel erfgoed

De EUreka3D Data Hub wordt geïmplementeerd in de bredere gemeenschappelijke Europese data space voor cultureel erfgoed

Europese beleidscontext en de aanbeveling uit 2021

Op 10 november 2021 publiceerde de Europese Commissie een aanbeveling over een common European Data Space for Cultural Heritage. De Commissie riep toen alle EU-lidstaten op om duidelijke nationale strategieën te formuleren rond digitaal erfgoed, doelstellingen te formuleren rond digitale strategieën, digitalisering en preservering van meer cultureel erfgoed, en meer bij te dragen aan Europeana en de data space

Hierbij ligt de nadruk vooral op:

  • Cultureel erfgoed dat gevaar loopt.
  • De meest bezochte fysieke monumenten, gebouwen en erfgoedsites.
  • Categorieën van erfgoed met een momenteel lage digitaliseringsgraad.

Tegen 2030 moeten alle bedreigde monumenten en 50% van de meest bezochte sites in 3D gedigitaliseerd en digitaal bewaard zijn. De Europese Unie stimuleert lidstaten om hierbij volop de kansen van 3D-digitalisering, kunstmatige intelligentie (AI) en Extended Reality (XR) te benutten.

De aanbeveling werd vervolgens verankerd in de Data Governance Act (23 juni 2022) en Data Act (11 januari 2024).

Wat is de Data Space for Cultural Heritage?

Een data space is een federatief digitaal ecosysteem waarin deelnemers op een veilige, gestandaardiseerde en vertrouwde manier data kunnen delen. Het belangrijkste principe hierbij is datasoevereiniteit: elke erfgoedinstelling behoudt de volledige controle over hoe de eigen data verzameld, beheerd, gedeeld en gebruikt worden.

De European Data Space for Cultural Heritage (getrokken door de Europeana Stichting) vormt hét centrale Europese platform om deze doelen te realiseren. Met een strategie gericht op 2025–2030 zet de data space in op drie prioriteiten:

  1. Verrijking: Een robuuste infrastructuur bouwen met meer diverse en kwaliteitsvolle digitale collecties.
  2. Hergebruik: Toegang tot en hergebruik van erfgoedcollecties vergemakkelijken, ook over sectoren heen (zoals onderwijs, toerisme en de creatieve industrie).
  3. Digitale transformatie: De erfgoedsector versterken via capaciteitsopbouw, innovatie en netwerkmomenten.

De rol van EUreka3D(-XR) binnen die data space

Projecten zoals EUreka3D en EUreka3D-XR versterken deze Europese dataruimte rechtstreeks:

  • Ze leveren infrastructuur aan (zoals de EUreka3D Data Hub) die compatibel is met de datastandaarden van Europeana.
  • De ontwikkelde EUreka3D-XR Toolbox hergebruikt data rechtstreeks uit de data space om interactieve bezoekerservaringen te creëren.
  • Alle behaalde resultaten, scenario's en kwaliteitsrichtlijnen worden gedeeld binnen de data space om de hele sector te ondersteunen.

Verder lezen over data spaces?

Lees dan zeker het artikel [./Https://kennisbank.meemoo.be/inzichten-en-praktijk/wegwijs-in-europese-data-spaces-en-clouds-voor-cultureel-erfgoed Wegwijs in Europese data spaces en clouds voor cultureel erfgoed].

XR-tools om zelf aan de slag te gaan

Voor je van start gaat, ken je het verschil tussen XR, VR, MR en AR? Ontdek het op deze pagina.

Overzicht van de AR Tour Builder, AR Tour Experience, AI 3D Builder, 3D XR Studio en Avatar Builder - 5 tools die ontwikkeld worden in EUreka3D-XR en vrij herbruikbaar zullen zijn voor zij die zelf met XR aan de slag willen gaan.

AR Tour Builder en AR Tour Experience: maak een augmented reality tour voor de bezoekers aan je site

De AR Tour Builder, ontwikkeld door NTUA, is een online tool die is ontworpen om locatiegebaseerde Augmented Reality (AR) rondleidingen te creëren en te beheren, die worden aangeboden via de mobiele applicatie AR Tour Experience. Samen bieden deze twee tools cultureelerfgoedprofessionales en andere geïnteresseerde organisaties een complete oplossing voor het maken en aanbieden van aangepaste AR-rondleidingen voor de bezoekers aan hun site.

De AR Tour Experience, eveneens ontwikkeld door NTUA, vormt een aanvulling op de AR Tour Builder en biedt de ontworpen rondleidingen aan aan de bezoekers ter plaatse. Via een overzichtelijke en intuïtieve interface kunnen bezoekers op basis van hun voorkeuren bladeren door de beschikbare rondleidingen op hun locatie en een keuze maken.

> Hier vind je alle nodige uitleg bij deze tools.

AI 3D Builder: gebruik AI om 3D modellen te creëren

De AI 3D Builder is een semiautomatische 3D-modelleringspijplijn die is ontworpen om hoogwaardige 3D-objecten te genereren op basis van fotografische (2D) bronnen. De tool is ontwikkeld door Swing:It en maakt gebruik van kunstmatige intelligentie en fotogrammetrietechnieken om 2D-afbeeldingen, vaak afkomstig uit digitale fotoarchieven, om te zetten in opgeschoonde, geoptimaliseerde 3D-meshmodellen die geschikt zijn voor gebruik in XR-toepassingen. Het proces is ontworpen om toegankelijk te zijn voor professionals uit de cultureelerfgoedsector die mogelijk geen eerdere ervaring hebben met 3D-modellering, waardoor de drempel voor digitalisering en hergebruik van erfgoedcontent in 3D wordt verlaagd.

> Hier vind je alle nodige uitleg bij de AI 3D Builder.

XR Studio: een webapplicatie om zelf VR en AR tours te bouwen

De 3D XR Studio, ontwikkeld door Swing:It, is een webgebaseerde tool waarmee gebruikers meeslepende XR- en AR-ervaringen kunnen creëren door verschillende digitale assets, zoals 3D-modellen, afbeeldingen, video, audio en tekst, te combineren. Het platform is ontworpen met professionals uit de cultureelerfgoedsector in gedachten en biedt een gebruiksvriendelijke omgeving waarvoor geen programmeervaardigheden nodig zijn. De tool voorziet visuele storytelling, toegankelijkheid en intuïtieve interactie en beschikt over een flexibele lay-out op basis van vooraf gedefinieerde sjablonen die een reeks narratieve structuren en interactiestromen ondersteunen.

> Hier vind je alle nodige documentatie bij deze tool.

Avatar Builder: breng een historisch personage tot leven

De Avatar Builder, ontwikkeld door MIRALab, biedt een gestructureerde methodologie voor het creëren van geanimeerde virtuele menselijke personages voor zowel webvisualisatie als VR/MR-storytelling. Het is geen softwaretool, maar bestaat uit een samengestelde set van middelen, richtlijnen en best practices voor het gebruik van open-source tools ter ondersteuning van de ontwikkeling van cultureel en historisch verankerde avatars in meeslepende ervaringen. Deze workflow wordt gedemonstreerd binnen het EUreka3D-XR-project door de creatie van virtuele monniken voor het Saint Neophytos-scenario.

> Hier vind je alle documentatie om met Avatar Builder aan de slag te gaan.

Inspiratie bij drie uitgewerkte pilootscenario's

De visualisering van de middeleeuwse stadsmuren van Girona, die in de 20ste eeuw werden verwoest

Virtueel Girona: op ontdekkingstocht langs de historische stadsmuren

Het proefproject in Girona (onder leiding van CRDI) had tot doel om aan de hand van archiefmateriaal de middeleeuwse stadsmuren van Girona (Catalonië, Spanje) in 3D te reconstrueren en deze reconstructie vervolgens te gebruiken voor een AR-wandeltocht via een mobiele telefoon.

De stadsmuren werden aan het begin van de 20e eeuw gedeeltelijk afgebroken vanwege de nieuwe stedenbouwkundige inrichting van de stad, waardoor archeologische restauratie niet langer mogelijk was. In het EUreka3D-XR-project stelden 3D-modellering en XR ons in staat terug te gaan in de geschiedenis en te herstellen wat destijds werd vernietigd. Op basis van cartografie, gravures, foto’s, films en tekstuele bronnen zullen we de stadsmuren opnieuw kunnen visualiseren op een zeer realistische manier.

Tool: Met behulp van de tool die partnerproject Swing:It ontwikkelt (AI 3D Builder) – een geavanceerde, door AI aangestuurde softwarepijplijn om 3D-modellen te genereren uit 2D-beeldcollecties – wordt het mogelijk zijn om zeer realistische 3D-modellen van de gesloopte stadsmuren te creëren. Bovendien werd het met behulp van de andere tool die eveneens door Swing:It is ontwikkeld (3D XR Studio), een webgebaseerde en ook mobiele applicatie, mogelijk om ter plaatse in Girona een XR-ervaring te beleven.

In onderstaand filmpje zie je de 3D XR Studio in werking in Girona, eerst in de mobiele app voor curators, daarna als app voor een XR-bezoek bij de restanten van de historische muur zelf!

Een AR-ervaring op de archeologische site van het Keltische Bibracte in Frankrijk

Het AR-verhaal over de verborgen kant van de archeologische site Bibracte

Het Bibracte-proefproject (onder leiding van Bibracte) draait om een bezoek aan de archeologische vindplaats van de Keltische stad Bibracte (Frankrijk), waarbij bezoekers inzicht krijgen in het opgravingsproces, de reconstructies van gebouwen en de artefacten die door archeologen in verschillende zones van de site zijn gevonden, door een kaart te volgen die beschikbaar is via een mobiele app.

De grootste uitdaging bij het begeleiden van bezoekers aan de archeologische vindplaats van Bibracte is hen in staat te stellen de bijna onzichtbare overblijfselen en realiteiten op de site te zien en te begrijpen. Het EUreka3D-XR-project bood een uitgebreider en meeslepender antwoord op deze uitdaging, rechtstreeks op de archeologische vindplaats. Dankzij AR kunnen bezoekers 3D-modellen van het terrein en objecten bekijken die gekoppeld zijn aan de context waarin ze zijn ontdekt en verrijkt zijn met aanvullende media. Tijdens dit bezoek kunnen zij ‘de verborgen kant van Bibracte’ ontdekken door toegang te krijgen tot ontbrekende elementen die ter plaatse niet zichtbaar zijn of niet direct toegankelijk zijn.

Tool: Bibracte maakt gebruik van de AR Tour Builder en de bijbehorende AR Tour Experience van NTUA om het XR-verhaal van de archeologische vindplaats Bibracte te creëren.

De reconstructie van het verhaal en kerk van Sint-Neophytos in Cyprus

Een nieuw leven voor de Enkleistra van Sint Neophytos

Het proefproject in Paphos (onder leiding van CUT) draait om een bezoek aan een grotklooster in de omgeving van Paphos (Cyprus), waarbij bezoekers via een headset virtueel kennis kunnen maken met het avatar van de heilige Sint Neophytos die daar woonde en er zijn klooster oprichtte. Het proefproject beoogt een alternatief te bieden voor de fysieke ervaring van een bezoek aan de Enkleistra, mocht het nodig zijn het monument voor het publiek te sluiten wegens reparaties, conservering, bescherming of veiligheid, en om toegang te bieden aan mensen die de ruimte mogelijk niet fysiek kunnen bezoeken vanwege afstand of fysieke beperkingen.

De visie van het proefproject was om een getrouwe digitale weergave van de Enkleistra te produceren op basis van eerder en lopend onderzoek, zodat de belangrijkste belanghebbende, het Klooster van Sint Neophytos, het verhaal van het leven en de tijd van de heilige kan vertellen via een digitale ‘avatar’ , die in 3D verschijnt en zijn verhaal aan de bezoeker uitlegt. Er worden twee versies van het scenario voorzien: een Mixed Reality (MR)-versie ter plaatse en een puur virtuele ervaring die aan scholen kan worden aangeboden.

Tool: CUT maakt gebruik van de Avatar Builder van MIRALab om het nieuwe leven van de heilige Neophytos Englystra op Cyprus in de virtuele ruimte tot leven te brengen.

In de video hieronder kan je alvast proeven van deze immersieve ervaring.

Persistente URI:

https://id.kbde.be/019c70f8-a932-70a1-ba65-df35e41ead17

Licentie

  • CC-BY-SA

Type

Medium

Expertisedomein

Deze pagina is laatst aangepast op 24 augustus 2026