Wegwijs in Europese data spaces en clouds voor cultureel erfgoed

Auteur

Axelle Vanmaele (meemoo, Vlaams instituut voor het archief)

Wat is een data space?

Een data space is een decentraal model om veilig data te delen tussen verschillende soorten actoren. Naast een infrastructuur, is het ook een set aan gedeelde afspraken en een governancemodel. Een data space biedt een antwoord op verschillende uitdagingen die komen kijken bij het delen van data, zoals interoperabiliteit (tussen data spaces, over sectoren heen), vertrouwen, soevereiniteit, standaardisering, veiligheid, kosten, machtsconcentratie, en in Europese context binnen een ‘Europees waardenkader’. Een data space kan vele datatypes aan waardoor er meer use cases en waarde gegenereerd kunnen worden.

Waarom zet de Europese Commissie in op data spaces?

Het potentieel van veel data blijft nog onderbenut. De Commissie wil met gemeenschappelijke Europese data spaces faciliteren dat meer gegevens toegankelijk en herbruikbaar worden door zowel Europese burgers als bedrijven, in een betrouwbare omgeving. De Europese datastrategie legt vast aan welke voorwaarden de Europese data spaces moeten voldoen en ondersteunt de creatie ervan. Momenteel worden er data spaces opgezet binnen veertien domeinen en sectoren, zoals landbouw, gezondheid, media en ook cultureel erfgoed.

DS4CH: gemeenschappelijke Europese data space voor cultureel erfgoed

In 2021 publiceerde de Commissie het voorstel voor de creatie van een gemeenschappelijke Europese data space voor cultureel erfgoed. Ze wil dat EU-lidstaten meer inzetten op digitalisering en digitale bewaring van cultureel erfgoed, daarbij geavanceerde technologieën gebruiken en hun data delen in de data space.

DS4CH bouwt voor op Europeana en de achterliggende infrastructuur en community. Het doel ervan is bibliotheken, archieven en musea over heel Europa in staat te stellen om hoogwaardige data over cultureelerfgoedobjecten te delen en te hergebruiken. Daarnaast duiken er rond deze data space heel wat andere projecten op ter versterking ervan.

ECCCH: European Collaborative Cloud for Cultural Heritage (of Cultural Heritage Cloud)

Wanneer men over DS4CH spreekt, spreekt men in één zin vaak ook over ECCCH. Dit wordt een cloudinfrastructuur waarbinnen erfgoedprofessionals en onderzoekers kunnen samenwerken in een veilige en gestandaardiseerde omgeving. De kern ligt hierbij op het creëren, documenteren, preserveren en restaureren van hoogwaardige 'memory twins', die beschikbaar worden gemaakt voor wetenschappelijk onderzoek. De ontwikkeling van de ECCCH wordt geleid door het project ECHOES (European Cloud for Heritage OpEn Science).

Verhouding DS4CH-ECCCH

Hoewel DS4CH en ECCCH twee verschillende initiatieven met een eigen opzet zijn, zijn ze onderling verbonden en vervullen ze complementaire rollen: erfgoeddata uit DS4CH stromen bijvoorbeeld door naar ECCCH voor geavanceerd onderzoek, en die onderzoeksresultaten kunnen op hun beurt weer terugvloeien naar de data space om daar voor een breder publiek beschikbaar te worden.

Wat betekent dit voor mijn organisatie?

Beide platformen zijn nog in ontwikkeling, maar de beleidstrend is duidelijk: er wordt stevig ingezet op datagedreven werken over grenzen en sectoren heen binnen een veilige omgeving. Wil je op de hoogte blijven? Sluit je dan aan bij de Europeana Network Association en verken de tools van ondersteunende projecten op de officiële websites van DS4CH en ECHOES.