Publiekdomeindag in Europa 2026

Elk jaar komen er nieuwe werken in het publiek domein omdat de auteursrechtelijke bescherming, die in alle landen van de EU tot 70 jaar na de dood van de auteur duurt, vervalt. Voor erfgoedinstellingen is dit hét materiaal bij uitstek waarmee ze hergebruik mogelijk kunnen maken. Publiekdomeindag is een jaarlijks platform om open collecties in de kijker te zetten en realisaties, goede praktijken en toekomstplannen wereldkundig te maken. Snuif de sfeer op van de 11e editie die doorging op 15 januari 2026 bij KBR.

Auteur

Bart Magnus (meemoo)

Publiekdomeindag 2026

Deze elfde editie van Publiekdomeindag ging door bij de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) met partners uit binnen- én buitenland. We verwelkomden een honderdtal mensen ter plaatse: de ruimte was daarmee opnieuw helemaal volzet. Circa 50 mensen van over de hele wereld belden bovendien in om het online programma mee te volgen.

Naar goede gewoonte bestond het programma uit een plenaire start, gevolgd door een gedeelte opgesplitst in een Belgisch en internationaal spoor. In de namiddag kwam er met twee workshops ook een derde keuze-optie bij.

Wil je de plenaire sessies (her)beleven? De video-opnames en slides zijn online beschikbaar. Partners Europeana en Internet Archive Europe brachten reeds verslag uit van het plenaire en internationale gedeelte. De foto's van Publiekdomeindag 2026 bekijk je hier.

Scholarships

Voor het eerst werden drie scholarships voorzien om mensen die anders niet aanwezig zouden kunnen zijn toch de kans te bieden om fysiek deel te nemen. Een van hen pende in een blogpost neer hoe ze Publiekdomeindag ervaarde. Bij meemoo vullen we graag aan met een blik op het Belgische spoor. Daar is geen video-opname van, maar de slides zijn wel voor iedereen beschikbaar.

Belgisch spoor

Het Belgische spoor focuste helemaal op de praktijk. Hoe gaan beheerders van cultureel erfgoed om met publiekdomeinmateriaal in hun collectie? Welke mogelijkheden zijn er, en hoe worden ze benut? En hoe kunnen anderen er weer mee aan de slag?

Piet Janssens (KBR) zette de digitaliserings- en ontsluitingsacties bij KBR in de kijker. Hij benadrukte hoe de publiekdomeinstatus van werken in de collectie één van de bepalende factoren is om digitalisering te prioriteren. De deelnemers kregen inkijk in heel het proces: van catalografie tot online ontsluiting - zowel op eigen platformen als op Wikimedia-platformen.
Bart Magnus (meemoo) lichtte toe hoe gedigitaliseerde werken in het publiek domein maximaal, zonder beperkingen, worden ontsloten op kunst- en erfgoedbeeldbank artinflanders.be en hetarchief.be. Hij zoomde in op de achterliggende processen, en liet zien welke mogelijkheden en impact het heeft om vrij beschikbaar gedigitaliseerd cultureel erfgoed te delen en actief in te zetten op Wikimedia-platformen.
Met de casus van Bram De Ridder ( Sunken Tower) kregen de deelnemers een interessant voorbeeld van creatief hergebruik van publiekdomeinmateriaal te zien. Bram ontwerpt als historicus bordspellen met historisch erfgoedmateriaal. De laagdrempelige beschikbaarheid van gedigitaliseerd erfgoedmateriaal in voldoende hoge resolutie is daarbij een belangrijke voorwaarde.
Soetkin Vanhauwaert en Nathalie Poot (KU Leuven) lichtten het parcours toe dat ze aflegden om universitaire collecties waarop geen auteursrechtelijke bescherming meer rust, ook daadwerkelijk ondubbelzinnig als publiek domein ter beschikking te stellen. Het afgelopen jaar werden zowel binnen de ‘Wetenschappelijke collecties & erfgoed’ als binnen het ‘Kunstpatrimonium’ in die zin belangrijke stappen gezet. Het interne beleid evolueerde van erg restrictieve licenties op publiekdomeinmateriaal tot een maximaal open beschikbaarheid op het portaal Blendeff.
Sofie Teugels en Clara Iland (Industriemuseum en Huis van Alijn) brachten verslag uit over hun Wikimedia-werking. Clara is Wikimedian in Residence en kan vanuit die positie heel wat publiekdomeinmateriaal op Wikimedia Commons en Wikidata ontsluiten. Daarnaast zetten Industriemuseum en Huis van Alijn via Wiki-cafés sterk in op het creëren van een community die op Wikipedia aan de slag gaat met het ter beschikking gestelde materiaal.
Onze Nederlandse gasten Alf van Beem en Jos Damen hebben in het verleden al heel wat werk verricht door vrij beschikbare digitale reproducties uit Vlaamse collecties naar Wikimedia Commons te brengen. Toch valt het hen op dat België en Vlaanderen achterblijven in vergelijking met Nederland, als je kijkt naar culturele content op Wikimedia Commons en artikels over culturele onderwerpen op Wikipedia. Hun lezing omvatte praktische en technische tips om daar verandering in te brengen.
De Belgische sessie sloot af met de bekendmaking van de winnaars van de fotowedstrijd Wiki Loves Heritage 2025. Geert Van Pamel (voorzitter Wikimedia België) lichtte de top 10 toe en liet de aanwezige winnaars hun prijs in ontvangst nemen.