Hoe zou het nog zijn met de NFT’S?

Auteur

Bart Magnus (meemoo, Vlaams instituut voor het archief)

Wat zijn NFT’s alweer?

Een aantal beloftevolle toepassingen in de erfgoed- en informatiesector diende zich aan. Aan- en verkoop van digitale kunst als NFT zou via een transactie in cryptomunten zonder tussenpersonen zoals galeristen of veilinghuizen verlopen. Met digitale echtheidscertificaten in de blockchain kan een verkoper een in werkelijkheid oneindig kopieerbaar bestand schaars maken door er een beperkte oplage van op de markt te brengen. Nieuwe mogelijkheden tot crowdsourcing ontstonden door digitale fragmenten van een werk als NFT te verkopen, bijvoorbeeld met het oog op restauratie van werken. Sommige collectiebeherende instellingen zagen brood in een alternatief (verdien)model door digitale reproducties van collectiestukken als NFT te verkopen of uit te lenen (e-lending). Ook dat model gaat gepaard met de creatie van artificiële schaarste.

Van experimenteren naar …?

Zowel het totale verkoopvolume aan NFT’s als een aantal uitschieters qua verkoopbedragen lieten in de begindagen vermoeden dat er geen limiet stond op het succes en het financiële potentieel van NFT’s. Analyses op nonfungible.com tonen echter dat de wereldwijde verkoopcijfers in de kunst- en erfgoedsector na een toppunt in 2021 spectaculair gedaald zijn, zelfs ondanks de toetreding van veilinghuizen als Christie’s tot de NFT-markt. Uit een aantal onderzoeken van de laatste jaren blijkt dat het aanbod aan NFT’s veel groter is dan de vraag (79% blijft onverkocht), wat ook de herverkoopwaarde van heel wat gekochte NFT’s niet ten goede komt.

Als we naar experimenten in onze sector in Vlaanderen en Nederland kijken, blijkt het crowdsourcingsmodel via NFT’s maar zeer moeizaam van de grond te komen. Bij de platen van striptekenaar Didier Comès (via de Koning Boudewijnstichting – kbs-frb.be/nl/nft-van-didier-comes-ten-voordele-van-restauratie-van-erfgoed) is een deel van de verklaring misschien dat Comès te weinig bekend is bij het grote publiek. Bij de NFT-minting van De Nachtwacht – buiten het Rijksmuseum om geïnitieerd door een commerciële partij, zie www.metarembrandt.com – gaat dat argument niet op. Toch bleek ook een grootscheepse lancering als deze te mislukken. Uit dat experiment valt iets interessants te leren. Publieke instellingen die aan de hand van een opendatabeleid de

facto ook commerciële spelers toestaan om aan de slag gaan met publieke collecties mochten in de hele NFT-storm ervaren dat niet elke commerciële opportuniteit ingegeven door een nieuwe technologie ook een gouden kalf is. De grote mate van speculatie op de NFT-markt en de volatiliteit van cryptomunten speelden daarbij een belangrijke rol.

Collectiebeherende instellingen die na een experimenteerfase succesvol en structureel doorgingen met NFT’s blinken uit in afwezigheid. Of dat betekent dat de experimenteerfase nog gaande is, dan wel dat NFT’s nu al over hun top heen zijn, zal de toekomst uitwijzen.

Na de hype

De grote beloftes van vijf jaar geleden werden tot op vandaag niet ingelost. In die zin is de voorzichtige conclusie dat de NFT-hype voor de erfgoed- en informatiesector in zekere mate een bubbel was. NFT’s zullen misschien niet snel verdwijnen, maar hun volwassenwording lijkt in de erfgoed- en informatiesector gepaard te gaan met een bescheiden positionering in de marge.