Het Library Reference Model

Er bestaan verschillende (internationale) standaarden of ontologieën om cultureel erfgoed gestructureerd te beschrijven, uit te wisselen en te publiceren als linked data. Deze standaarden zorgen voor context, uniformiteit en een optimale uitwisseling van data tussen systemen. Een hiervan is het Library Reference Model (LRM), een conceptueel model voor het structureren en uitwisselen van bibliografische informatie. LRM werd in eerste instantie ontwikkeld voor bibliotheken, maar is relevant voor de brede cultureelerfgoedsector, want ook collectiebeherende organisaties zoals archieven en musea verzamelen, bewaren en ontsluiten bibliografische collecties. Ontdek in dit artikel enkele typerende principes en de meerwaarde van de standaard.

Auteur

Astrid Vergauwe (meemoo, Vlaams instituut voor het archief)

LRM & WEMI

IFLA (Pat Riva, Patrick Le Bœuf, Maja Žumer et alii) / Overzicht van relaties in het IFLA Library Reference Model.

Het LRM werd in 2017 ontwikkeld en gepubliceerd door de IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions). Het biedt een overkoepelend raamwerk voor het uniform beschrijven en geïntegreerd beheren van bibliografische en gerelateerde gegevens. Deze ontologie bouwt verder op reeds bestaande bibliografische standaarden. Ze verenigt en consolideert FRBR (Functional Requirements for Bibliographic Records), FRAD (Functional Requirements for Authority Data) en FRSAD (Functional Requirements for Subject Authority Data).

Wat LRM typeert, is het gebruik van abstractieniveaus om informatiebronnen te beschrijven. Die abstractieniveaus maken het mogelijk om zowel zeer abstracte informatie zoals een creatief idee als zeer concrete, tastbare gegevens zoals fysieke afmetingen gestructureerd vast te leggen.

Om dit te realiseren, gebruikt het LRM het WEMI-model dat uit volgende entiteiten bestaat:

het Werk, dat het abstracte idee van de intellectuele creatie achter een document of verzameling beschrijft;
de Expressie, dat de artistieke vorm is waarin een werk wordt uitgedrukt. Bijvoorbeeld: een tekstuele versie, een audiovisuele opname, of een digitale presentatie;
de Manifestatie, dat de fysieke of digitale verschijningsvorm van een expressie is, zoals een boek, film, of digitaal bestand.
het Item, dat het specifieke fysieke of digitale object is dat je in een collectie hebt, bijvoorbeeld een uniek exemplaar van een boek of een specifiek digitaal document.

Meerwaarde van het LRM

Kwalitatieve zoekresultaten

Het LRM maakt de relaties tussen verschillende informatiebronnen expliciet. Hierdoor kunnen eindgebruikers, zoals onderzoekers, eenvoudiger verbanden leggen tussen verschillende documenten, publicaties of bibliografische bronnen. Dit verhoogt ook de doorzoekbaarheid en het vinden van relevante resultaten in digitale applicaties zoals een collectiewebsite.

Interoperabiliteit

Het LRM is ook compatibel met de internationale beschrijvingsstandaard RDA (Resource Description and Access) omdat beide gebaseerd zijn op FRBR en FRAD. Dit zorgt ervoor dat data vlotter uitgewisseld kan worden tussen verschillende collectiebeherende instellingen. Dit vereenvoudigt het delen van informatie en optimaliseert samenwerking.

Structurering en standaardisering

Het LRM biedt een gestructureerde manier om informatiebronnen (zoals boeken of documenten) te beschrijven als linked data. Dankzij de entiteiten en hun relaties kunnen bibliografische gegevens als een geheel van (verbonden) punten en lijnen voorgesteld worden in een graaf. Zo krijg je inzicht in de onderlinge ordening, de complexe historische relaties en/of de verbanden tussen verschillende stukken uit diverse collecties.