Ethische datastrategie voor immaterieel cultureel erfgoed met immaterieelerfgoed.be als case study

In deze publicatie onderzoekt Werkplaats immaterieel erfgoed hoe de spanning tussen het statische van data en de fluïditeit en veranderlijkheid van immaterieel erfgoed samen kan worden gebracht in een ethische datastrategie voor immaterieel erfgoed. Mensen, en praktijken van mensen veranderen. Deze veranderingen moeten meegenomen in de data, en in de beslissingen over data.

In 2024 ontwikkelde Werkplaats immaterieel erfgoed daartoe de FAIRxCARE matrix om ethische en participatieve aspecten van datadeling van immaterieel-erfgoedpraktijken en -media te evalueren. We combineren hiervoor de FAIR-principes (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) en de CARE-principes (Collective Benefit, Authority to Control, Responsibility, Ethics).

Daaruit bleek dat:

• data terugroepbaar en wijzigbaar moet zijn, bijvoorbeeld bij pURI die semi-persistent worden.
• we erg transparant moeten omgaan met de data. Dit vertaalt zich in veel uitleg over hoe de data gebruikt zal en kan worden. We zetten daarbij in op data literacy.
• het toevoegen van provenance (herkomst), protocol (gebruikswijze), purposes (gebruiksdoel) en rechten gebruikers buiten het platform toelaat om (zo machineleesbaar) te begrijpen waarvoor bepaalde data wel en niet gebruikt mag worden, en waar deze data vandaan komt.